Trump’ın Nijerya Hamlesi Küresel Dengeleri Hareketlendirdi

 

ABD Başkanı Donald Trump’ın Nijerya’ya yönelik askeri hazırlık talimatı, yalnızca Afrika politikası değil küresel ticaret dengeleri açısından da yeni bir tartışma yarattı. Washington’un bu adımı, Afrika’da son yıllarda nüfuzunu artıran Rusya ve Çin’in Nijerya ile ilişkilerini daha da sıkılaştırabileceği yorumlarına neden oldu.

 

Nijerya, hem enerji kaynakları hem de Afrika’daki ekonomik ağırlığı nedeniyle büyük güçlerin rekabetinde stratejik bir konumda bulunuyor. Çin’in milyarlarca dolarlık altyapı, enerji ve endüstri yatırımları ile Rusya’nın savunma ve enerji işbirlikleri düşünüldüğünde, ABD’nin tehdit tonlu müdahale mesajının bölgedeki jeopolitik dengeyi yeniden şekillendirebileceği değerlendiriliyor.

 

Washington’un Nijerya’ya baskı kurması, Moskova ve Abuja arasındaki bağları daha da güçlendirebilir. Rusya’nın, Afrika’daki konumunu tahkim etmek için bu krizi fırsat olarak görebileceği, özellikle enerji ve savunma sektörlerinde Nijerya ile daha görünür adımlar atabileceği belirtiliyor. Böyle bir senaryonun, Rusya’nın Çin ile ticari ve stratejik ortaklığını da güçlendireceği ifade ediliyor. Çin’in, Afrika’daki yatırımlarını koruma refleksi, Rusya ile daha yakın koordinasyon ihtiyacını doğurabilir.

 

ABD’nin Afrika’ya askeri proje ile dönmesi, Pekin’in küresel ticaret planlarını ve Kuşak-Yol Girişimi kapsamında Afrika üzerinden kurmaya çalıştığı ticari arterleri tehdit eden bir unsur olarak değerlendiriliyor. Çin, olası bir güvenlik krizinin Amerika tarafından baskı aracı olarak kullanılması durumunda, ABD pazarındaki varlığını kademeli şekilde azaltma ve sermaye akışlarını Asya, Afrika ve BRICS içi ticaret alanlarına yönlendirme seçeneğini masada tutuyor.

 

Bu tablo, küresel ticaret ağlarında yeni bloklaşma sinyali olarak yorumlanıyor. ABD’nin müdahaleci duruşu, Çin’in finans ve teknoloji merkezli etkisini daha kapalı ekonomik alanlarda konsolide etmesine yol açabilir. Rusya’nın da enerji ve savunma ticareti üzerinden Çin ile daha senkronize hareket etmesi bekleniyor. Bu süreç, dünyanın ticari eksenini Atlantik merkezli sistemden Avrasya ağırlıklı düzene doğru kaydırma potansiyeli taşıyor.

 

İsrail’in bu konudaki tavrının güvenlik ekseninde ABD ile paralel ilerleyeceği, ancak ticari dengelerde Çin’le köprüleri tamamen koparmadan konuyu denge politikasıyla yöneteceği değerlendiriliyor. Bu çerçevede Tel Aviv’in küresel ekonomik altyapıdaki rolünü korumak amacıyla “denge stratejisi” yürüteceği belirtiliyor.

 

Sonuç olarak, Trump yönetiminin Nijerya kararı yalnızca askeri bir söylem değil, küresel ekonomik ve diplomatik güç mücadelesinin yeni cephesini işaret eden bir hamle olarak görülüyor. Afrika’da sertleşen rekabet, dünya ekonomisini yeni eksen hatlarına zorlayarak enerji, finans, yatırım ve güvenlik alanlarında kutuplaşmayı artırabilir. Küresel güçlerin atacağı adımlar önümüzdeki dönemde ekonomik blokların yeniden şekillenmesine yol açabilir.

Handan Demir
Uzman Araştırmacı Gazeteci-Yazar
EHA Haber Ajansı Ankara Temsilcisi